عدالت به پیوست کرامت انسانی؛ چرا حفظ شأن پزشک در محاکم پزشکی یک ضرورت اجتماعی است؟

از مذمت مجازات حبس برای پزشکان؛ تا عزم راسخ سازمان نظام پزشکی برای بهبود فرآیندهای دادرسی

🔹به گزارش روابط عمومی سازمان نظام پزشکی کرمان، به مناسبت هفته قوه قضائیه، دکتر سمانه امیدی طی یادداشتی ضمن تبریک این هفته به مرور برخی چالش ها پرداخته است. در ادامه یادداشت این عضو هیات رئیسه و دادستان سازمان را می خوانید:

🔹 دستگاه قضائی، به‌مثابه رکن رکین تحقق عدالت در جامعه، نقشی بی‌بدیل در صیانت از حقوق شهروندان و استقرار امنیت روانی و حقوقی دارد. قوه قضائیه با اتکا بر استقلال رای، دقت نظر و التزام به انصاف پاسدار کرامت انسانی در همه عرصه‌ها از جمله محاکم پزشکی به شمار می‌رود. عدالتِ اصیل، هرگز در کورانِ شتاب یا هیاهو گم نمی‌شود، بلکه در سایه رویه‌های منصفانه، رسیدگی‌های کارشناسانه و احترام به شأن طرفین دعوی، تبلور می‌یابد. این هفته را که مزین به نام قوه قضائیه است، به تمامی قضات شریف، کارمندان خدوم و کارشناسان متعهد این نهاد سترگ، که با مجاهدت خاموش خود، چرخ عدالت را به گردش درمی‌آورند، صمیمانه تبریک می‌گوییم و از تلاش‌های بی‌وقفه‌شان در راه اعتلای حق و عدالت، سپاسگزاریم.

🔹 یادآور می شویم در هر جامعه‌ای، عدالت آن‌گاه معنا می‌یابد که بتوان همزمان از حق زیان‌دیده دفاع کرد و کرامت انسانی متهم را پاس داشت. این اصل، به‌ویژه در پرونده‌های پزشکی، اهمیتی دوچندان می‌یابد؛ جایی که در یک سوی ماجرا بیماری قرار دارد که از نتیجه درمان آسیب دیده و در سوی دیگر، پزشکی که سال‌ها از عمر خود را وقف آموختن و خدمت به سلامت مردم کرده است و اکنون تنها وجه شخصی او در این محکمه حاضر نیست و وجه اجتماعی جامعه پزشکی را نیز به درجاتی نمایندگی می کند. گاه در فضای پرتنش برخی رسیدگی‌ها بویژه آن گاه که موضوع «رسیدگی به قصور» است، مراقبت از وجه اجتماعی نایده گرفته می شود و خروجی« درهم شکستن شخصیت فردی و اجتماعی پزشک» در ساحت مقدس دادگاه است. انتقاد از عملکرد حرفه‌ای یک پزشک، حق مسلم بیمار و وظیفه نهادهای نظارتی و قضاوتی است؛ اما توهین، تحقیر و فروکاستن منزلت اجتماعی پزشک، نه خدمتی به عدالت می‌کند و نه دردی از بیمار درمان می‌سازد که حتی مخابره دهان به دهان آن نیز زمینه ساز آسیب به شان اجتماعی جامعه پزشکی می گردد.

🔹 نباید فراموش کنیم که بسیاری از پرونده‌های پزشکی، نه حاصل بی‌تفاوتی یا سوءنیت، بلکه نتیجه پیچیدگی‌های ذاتی علم پزشکی است. پزشکی، برخلاف علوم دقیق، عرصه احتمالات است. هیچ جراحی با قصد آسیب وارد اتاق عمل نمی‌شود و هیچ پزشکی نسخه‌ای را با آرزوی شکست درمان نمی‌نویسد. حتی در مواردی که قصور احراز می‌شود، میان خطای حرفه‌ای و بی‌اخلاقی شخصی فاصله‌ای عمیق وجود دارد. واقعیتی که کمتر دیده می‌شود این است که بسیاری از پزشکان پس از بروز یک حادثه ناخواسته یا خطای حرفه‌ای، سال‌ها با احساس مسئولیت، اندوه و عذاب وجدان زندگی می‌کنند و معمولاً از نخستین افرادی هستند که از آسیب دیدن بیمار رنج می‌برند و در پی اصلاح، جبران و جلوگیری از تکرار آن برمی‌آیند. ازاین‌رو، تحمیل فشار روانی، اهانت و تخریب شخصیت افرادی که خود از وقوع حادثه متأثر هستند، با روح عدالت و انصاف سازگار نیست.

🔹 همچنین با تأکید بر اینکه مجازات حبس برای پزشکانی که در جریان رسیدگی به پرونده‌های قصور، مجرم شناخته می‌شوند، نه تنها با کرامت انسانی و شأن جامعه پزشکی ناسازگار است، بلکه می‌تواند به کاهش انگیزه پزشکان برای پذیرش موارد پرخطر و پیچیده منجر شود، این نوع مجازات را به شدت مذموم می دانم و با تصریح بر خیرخواهانه بودن نیت پزشکان که همواره در جهت بهبود و سلامت بیماران گام برمی‌دارند، انتظار می‌رود قانون‌گذار با اصلاح قوانین، مجازات حبس را از جرایم پزشکی حذف نماید و به جای آن، راهکارهای جبرانی متناسب با خطای حرفه‌ای را مد نظر قرار دهد.